Ollo De Sapo

O Susurro do noso Planeta

2011-03-15T12:13:00.011+01:00

Unha das pasaxes máis interesantes da historia da ciencia é o longo e conflictivo proceso seguido para coñecer a idade da Terra. Foi un proceso no que se viron implicadas ideoloxías, crenzas relixiosas e coñecementos científicos, e non resultou fácil diferenzar unhas doutros.

Sempre houbo resistencia a aceptar as ideas que desprazaban a especie humana da posición central. Ocorreu coa teoria de Copérnico e Galileo, segundo a cal a Terra non era o centro do universo. Non menos custoso resultou admitir que case toda a historia do noso planeta transcorrera sen persoas que o habitasen.

A Terra é inmensamente antiga e a especie humana acaba de chegar, pero temos a "inquetante" capacidade de transformalo todo, moitas veces de xeito irreversíbel.

As pegadas xeolóxicas son un patrimonio de todos/as nós; e quizáis o documental "Flysch, el susurro de las rocas", dirixido polo xeólogo Asier Hilario e o cineasta Alberto J.Gorritiberea e que se presentou á comunidade científica no 2010 na sa central do CSIC e na Universidade de California, nos faga reflexionar sobre a importanica de conservar o noso patrimonio xeolóxico.

Que tipo de pegadas presentan as rochas do pasado do noso planeta?
De que xeito podemos preservar este legado xeolóxico?
Coñecedes en Galiza algún lugar xeolóxicamente interesante?

O podemos visionar enteiro dende a páxina de rtve: Los documentales de Cultural.es

As Manifestacións da Dinámica Terrestre

2011-03-06T22:45:00.010+01:00

O grupo de investigadores partiu dende o Hotel Ossidiana da pequena cidade de San Vicenzo a primeiras horas da tarde. Tras catro horas de duro ascenso, coroaron o cumio do Stromboli. Dende alí apreciábase o cráter fumeante do volcán e unha magnífica vista de toda a illa. Incluso se divisaban Sicilia e Calabria.
Escurecía cando, de súpeto, unha explosión arrepiou a todo o mundo. O aire impregnouse dun intenso olor a xofre e o cráter iluminouse dunha cor vermella viva.
-Magnífico espectáculo!- berrou emocionado o profesor Rossi-. A doutora Lardelli, do Instituto de Xeofísica, comentoume que esperaba unha erupción dun momento a outro, xa que nas últimas semanas se produciran numerosos sismos-engadiu.
-Imaxino que estaredes relacionando a orixe dos volcáns e dos terremotos desta rexión do sur de Italia cun bordo converxente de placas. Pero a ver quen me explica por que as rochas que estes días atrás ovservamos nas montañas de Sicilia e de Calabria estaban fracturadas e pregadas?- Inquiriu o profesor.
Observade a seguinte presentación de fotos e contestade tanto a pregunta do profesor Rossi, coma ás seguintes:

Recoñecedes algunhas das fotografías? Con que estruturas xeolóxicas as asociarías?
Como se producen as fracturas e as dobras das rochas?
Saberías explicar cal é a orixe dos movementos sísmicos?
De que factores depende o tipo de erupción dun volcán?
Que relación existe entre a orixe das montañas e os medios sedimentarios mariños?

Como estudar Ciencias da Natureza?

2010-08-10T15:02:00.020+02:00

O Primeiro, a Curiosidade.
As Ciencias non tratan dos fenómenos estraños afastados da realidade cotiá. Polo contrario, estudan todo oque sucede ó redor de nós. Cousas tan cotiás coma o vento, a chuvia, a nosa alimentación, as estacións e outros moitos fenómenos que son moi comúns (aínda que poden non ser sinxelos).
Ás veces, as mesmas leis científicas que nos permiten explicar por qué cae unha pelota ó chan, serven para comprender por qué o planeta anano Plutón sira ó redor do Sol.
Por iso, estudar Ciencias non é dificil. Moitos dos feitos e conceptos que lemos nos libros podémolos observar nós mesmos. Só temos que pór algo da nosa parte: a curiosidade.
Tódolos grandes científicos e científicas foron persoas curiosas. Galileo, por exemplo, estaba tan fascinado cos astros que inventou o telescopio, instrumento que serviu para observalos mellor e facer grandes descubrementos. A zoóloga Dian Fossey soportou unhas condicións moi duras en África para poder estudar a vida dos gorilas de montaña. A curiosidade destas persoas beneficiounos a todos e todas, porque nos permitiu ampliar o noso coñecemento do mundo e do universo.
É importante que observemos con curiosidade o noso mundo e o que nel acontece e que intentemos atopar a parte da Ciencia que hai na nosa vida cotiá. Isto axudarnos a comprender moito mellor os contidos de Ciencias.

Empezemos agora mesmo a recoñecer a Ciencia na nosa vida.
Pensemos en cousas que nos sucedesen hoxe e que teñan algo que ver coa Ciencia. Non temos por que esforzarnos moito, e buscar cousas moi especiais, senón cousas cotiás: a dixestión, andar, estudar, ver, o latexo do noso corazón.....

Osmosis V5

View more presentations from Joaquin Sevilla.

Que necesitamos para estudar Ciencias?
Tódalas materias da E.S.O. requiren que aprendas unha serie de habilidades ou desdtrezas. En Ciencias, ademais de estudar moitos conceptos, imos traballar as seguintes destrezas:

Comprender os textos. Ler non é o mesmo que comprender. Todos e todas sabemos ler porque nos aprenderon de pequenos. Pero comprender o que lemos é máis dificil. Cando lemos un texto científico, temos que entender o que di, asimilar os conceptos, distinguir o importante do accesorio, idenficar os exemplos, etc...
Realizar e interpretar gráficos.En Ciencias utilizamos gráficos con moita frecuencia: para comparar dúas magnitudes, para establecer relacións, para observar cómo algo varía ó longo do tempo...Poden ser gráficos de barras, de liñas, de sectores, etc.

Aplicar coñecementos e destrezas doutras áreas. Imos precisar aplicar o que estemos aprendendo noutras materias. Por exemplo, necesitaremos ler mapas e realizar cálculos sinxelos.

Realizar e interpretar esquemas e resumos. Un pequeno esquema ou resumo serven para organizar os conceptos.

Os sete puntos clave para estudar con máis eficacia.

Traballar día a día. É mellor estuda un pouco cada día ca facer un grande esforzo o día antes dun exame.

Facer unha lista das nosas dúbidas. Escribir todo o que non comprendamos. Tratar de aclaralo usando enciclopedias, diccionarios, internet ou preguntándolle ó teu profesor ou profesora.
Facer resumos, cadros e esquemas. Seranos moi útiles para lembrar os contidos.

Coidar as condicións ambientais. Manter sempre a nosa mesa ordenada. Sentar cas costas apoiadas no respaldo da cadira e os pés no chan. Asegurarnos de ter luz dende a esquerda (ou desde a dereita, se somos zurdos).

Facer descansos regulares. se estamos máis dunha hora estudando, descansar uns dez minutos cada hora. Isto é importante se traballas cun ordenador.

Non estudar de noite. O noso corpo prepárase para descansar e o rendemento intelectual é moito máis baixo.

Colaborar cos profesores e profesoras. Pedrilles axuda e escoitar os seus consellos. Eles e elas son a principal ferramenta de aprendizaxe.

As Pegadas de.....Xynthia.

2010-03-30T13:57:00.024+02:00

O 27 de Febreiro un ciclón extratopical chegou ata Galiza: Xynthia, pero esta vez os dispositivos de prevención estaban listos, e aínda que nos medios de comunicación dicíase que podería ser moito máis forte que o tivo lugar en Xaneiro do 2009: o Klaus, a realidade e que agás no sur da comunidade no resto do pais actuou coma unha borrasca maís.
Estes ciclóns formanse en latitudes medias debido a diferenza de temperaturas entre as masas de aire preto do mar e as que están por encima, a diferenza dos furacáns tropicais nos que interveñen as temperaturas elevadas das augas mariñas (por riba dos 33ºC).
O que máis me sorprendeu de todo isto e o nome que recibiu dende os medios de comunicación: "Cicloxénese Explosiva", e que polo visto provén da traducción do Inglés (que soen ser moi conceptuais estes ingleses) e que indica a formación dunha borrasca moi profunda nun tempo moi rápido e cun movemento extraordinario, o que fai moitas veces impresibel o seu comportamento, sobre todo cando toca terra.
Fixádevos na secuencia de imaxes que ian colgando en Meteogalicia cada certo tempo:

Aínda que a realidade na metade norte de Galicia non foi como predician as alertas, na metade sur si, e superáronse os 140 km/h, refachos furacanados. Percorreu as Rias Baixas por todo o litoral e na Ría de Arousa meteuse terra adentro pasando por Santiago de Compostela cara a Ferrolterra e costa de Lugo para logo sumirse no mar Cantábrico, onde reactivouse para impactar fortemente na costa Francesa provocando entre outros fenómenos, subidas desproporcionadas das mareas que asolagaron moitas cidades; esto é o que non se prevía, e é unha das características deste ciclóns, que nalgunhas películas lle chaman "Tormentas Perfectas".

No seguinte mapa do Faro de Vigo, aprecianse a magnitude dos refachos de vento alcanzados

Para min dende logo foi toda unha experiencia, que vivin, seguíndoa cada certo tempo, analizando a información, observando o fenómeno, etc; e aínda algúns aventúranse a dicir que estes fenómenos estanse a producir moita máis a miudo do normal, e que quizais débase aos efectos do Cambio Climático, eu lembro que de pequeno invernos coma este con vendavais (que era como se chamaban) era algo constante, e habera que analizalo con máis calma e máis datos.

Fontes: Faro de Vigo, Meteogalica, Wikipedia.

My Father´s Garden.....Macro en Movemento

2010-03-28T20:39:00.009+02:00

As veces non deixas de sorprenderte co traballo tan ben feito, tan meticuloso, con tanta delicadeza de certas persoas que saben apreciar no máis pequeno grandes marabillas. A través do blogue Mangas Verdes atopo esta marabilla: My Father´s Garden, feito por Mirko Faienza. Su carrera comezou hai uns dez anos en Italia, e máis concretamente na súa Bologna natal, e polo que se pode observar do seu traballo, e polo que di na súa paxina, pon moita paixón en todo o que fai.
Neste pequeno xardin, hai de todo: plantas, pedras, auga, e sobre todo moita vida; gravada cunha Panasonic 500 e un obxetivo Fujinon 17×7.6 HD. Como Biólogo e profesor non podía pasar por alto non deixar unha pegada no meu blogue para que a disfrutásemos.....

My Father's Garden from Mirko Faienza on Vimeo.

Elaboramos un Proxecto?

2010-03-28T13:27:00.000+02:00

Esa foi a pregunta que lle fixen ao meu alumnado de Segundo da ESO, e a continuación as diversas contestacións deles: Pero Ramón que é un proxecto? E de que tema imos facer o Proxecto? Canto vai durar?. Eu levaba tempo estudando e lendo sobre competencias básicas, proxectos educativos e decidí levalo a cabo. O tema o tiña claro: A Biodiversidade, xa que este ano 2M10 se lle adxudicou dende a ONU a celebración deste evento. Pensei ademáis que os temas deste trimestre que nos quedaban por ver eran "As Funcións dos Seres Vivos", e "Os Ecosistemas", que están intimamente relacionados coa Biodiversidade......Pois Adiante.
Pero vaiamos por partes, primeiro temos:

O Proxecto Educativo: este método foi elaborado por Kipatrick, representante da escola progresiva Americana de principios do século XX, que defende o experimentalismo e a utilización dos interese do alumnado na práctica educativa; polo tanto os proxectos son un método de traballo, son unha das respostas que pode dar o profesorado á necesidade do organizar os contidos na escola dende unha perspectiva intgegradora, creando unhas condicións de aprendizaxe que permitan garantir a comunicación e o intercambio nun proceso de aprendizaxe autónomo e compartido. Son un xeito de axudarlle ao alumnado a organizar o seu pensamento recolendo o seu interese e a súa curiosidade. Dun xeito resumido os pasos a seguir serían os seguintes:

Estudo de ideas previas .....................que sabemos? Mediante unha chuvia de ideas, a pirámide invertida, fotoproblema, ... De seguido categorizamos todas as ideas por temas a desenvolver.

Índice e guión da investigación.......... que queremos saber? Elaboramos un índice de preguntas.

Fontes para a investigación................onde atopamos a información? Na casa, enciclopedias, internet...

Organización da investigación............como nos organizamos? Grupos, postas en común...

Traballo coa información....................que facemos coa información que temos? Este é o paso clave na selección e procesamento da información, traballando mapas conceptuais, mapas mentais, gráficos, esquemas, resumos.... Logo deben comunicarse os resultados xa de xeito oral (exposición oral, debates, conferencias...) xa en soportes de escritura tal como un mural, reportaxe gráfica, presentación multimedia, etc.

Avaliación, síntese e conclusións.......como resultou todo? Debate, comparamos cos coñecementos previos, valoramos a aprendizaxe.

Aquí vos deixo unha presentanción de Azucena Arias Correa, que participou na elaboración do Libro "O Traballo por Proxectos", editado pola Xunta de Galiza.

E a continuación temos o Tema elixido:

Biodiversidade: é prácticamente imposible saber cantas especies de seres vivos diferentes existen no noso planeta. Actualmente hai máis de dous millóns de especies clasificadas, pero pénsase que o número das que snon se coñecen é aínda maior, e que pode chega ata cen millóns. O Termo biodiversidades, acuñado en 1888 por Edward Wilson, agrupa todo estee conxunto de seres vivos. A Biodiverisdade é unha das maiores e máis importantes riquezas que existen. Descubrir novos espazos habitados por especies descoñecidas é sempre unha das mellores noticias que podemos ler.

Nestes intres xa colocamos no Mural as ideas previas, e agora nos queda decidir o Guión que seguiremos......Xa vos irei contanto.

Fontes:

Portal das Nacións Unidas: http://www.cbd.int/2010/welcome/

ONG Belga sobre Feitos cientificos: http://www.greenfacts.org/es/index.htm

Fundación Española sobre Biodiversidade: http://www.fundacion-biodiversidad.es/

Base de Datos sobre biodiversidade con participación cidadá: http://www.biodiversidadvirtual.com/

Agora

2009-12-13T15:58:00.001+01:00

A primeira gran superproducción Española e tamén Europea. Cunha grande espectativa, comentarios para todos os gustos: demasiado larga, un rollazo, abusa dos travellings, etc....incluso despois de visionala no cine unha parella que estaba detras comenta: " e máis de dúas horas para dicirnos cos fanatismos son malos". Eu disfrutei, emocioneime, quedei impresionado...por moitas cousas: a fotografía, a recreación histórica, a música, a interpretación, xa non so de Rachel Weiz, a protagonista (fantástica), senón do resto dos actores: o seu discípulo e o seu esclavo, pero sobre todo por como foi capaz Amenábar de transmitir o espíritu científico desa extraordinaria matemática: Hipatia; do seu amor pola ciencia, do importante que supón para unha sociedade os decubrementos, a racionalidade; non sei tantas cousas que se poden transportar a hoxe en día, en pleno século XXI.....Moi exacta, e Matemáticamente perfecta!

A Escola deixa nun curruncho a Ciencia

2009-11-23T13:57:00.001+01:00

Xa levaba tempo sen facer unha entrada, e non por que non tivese temas dos que falar, e que son tantos que as veces o noso cerebro intelecto non toma a iniciativa, pero aqui estou, dandolle moitas voltas a esta idea, e quizais con isto da Semana da Ciencia, foi o empurron para poñerse a andar.

Despois de visionar o video que me mandou unha compañeira e profesora do proxecto Climántica: Susana (moitas grazas) dun tal Ken Robinson, un deses gurús que pasea polo mundo cobrando un pastón polas súas conferencias, fai un repaso con mucho sentido do humor de cómo a escola mata a creatividad e a expón como unha lousa para o desenvolvemento do Ser Humano…de feito a compara co Cambio Climático o Burato da capa de Ozono. E como non despois disto ven a reflexión: realmente a Escola mata a creatividade? e nos como profesores ou profesoras estamos a contribuir nisto?.
A continuación seguín a miña reflexión particular: pero eu como profesor de Ciencias da Natureza e Biólogo, teño a "obriga" de incentivar a creatividade, de tela en conta nos meus deseños curriculares dos cursos da ESO, Bacharelato? Dende logo cando eu estudaba, ala pola década dos 60-70 do século pasado, agás en Pretecnoloxía, onde non se puña en dúbida tal capacidade, no resto das materias era algo do que nin se falaba; asi mesmo ocorreume na Facultade de Bioloxía da Universidade de Santiago de Compostela onde estudei Bioloxía.
Decateime do asunta cando tomei contacto cas aulas e comezei a traballar cos rapazas e rapazes, e observar que onde máis se involucraban era cando eles mesmos pasaba a ser parte activa desa aprendizaxe, e hoxe en día cando elaboran os proxectos en grupos de traballos, os explican en pequenos dossieres, e logo a continuación o expoñen ao resto da clase, e observas as súas caras decataste do importante desa capacidade para o desenvolvemento das Ciencias en xeral, e máis concretamente na Bioloxía e Xeoloxía.
Como ávido lector de libros e xornais lía na "Voz de la Escuela" do 4 de Febreiro deste ano en curso algo moi interesante:

"A Restauración social da ciencia": a ciencia, que é o motor do cambio social, conforma a nosa propia escala de valores, as ideas que temos sobre a vida e a morte, sobre as causas das cousas, o pasado da humanidade e o futuro do planeta. Esta restauración pasa ante todo en por os seus valores en uso: Curiosidade, Escepticismo, Racionalidade, Universalidade, Comunismo, Provisionalidade, Autocrítica, Apertura, Creatividade e Innovación.

E aínda a semana pasada na "Voz de la Escuela" do 18 de novembro do 2009, e a dobre páxina:

"Con i de innovación": a creatividade é unha facultade que se educa con traballo, dedicación e moito tempo. Aínda cas historias que narran de como nasceron os grandes inventos son asombrosas, hai pouco de casualidade tras elas.

As institucións Europeas declararon 2009 "Ano da Creatividade e Innovación" pola importancia que teñen estas dúas capacidades para resolver os grnades desafíos actuais da humanidade e para encaminar as posibilidades do futuro desenvolvemento. Nos seus documentos nos lembran que "a educación debe promover o talento e a cretividade dende o principio", que "un do maiores desafíos aos que se enfrontan os sistemas educativos é como manter viva a chispa creativa nos cativos e xoves" e que unha fonte importante de innovación está en.....os usuarios, a xente, e dicir en cada un de nos.

A Creatividade está asociada ou necesita dos seguinte instrumentos:

INSTINTO: "Que cousa é este instinto que governa todo o reino animal, e que en nós está modificado pola razón, ou reprimido polo costume? Voltaire.
INTEMPORAL: "A idade so importa cando un envellece. Agora que cheguei a unha idade avanzada, ben podería ter vinte anos" Pablo Picaso.
INNOVACIÓN: " No século pasado houbo máis cambios que durante os mil anos anteriores. Pero os que ocorrerán non novo século farán que os do pasado apenas sexan perceptibles" H.G. Wells
IMPOSIBEL?: "Non tes que se un heroe pra facer certas cousas. Tes que ser so unha persoa ordinaria, sufientemente motivada para acadar metas importantes". Edmund Hillary.
INFANTIL: "O primeiro que necesitar para a creatividade é alimentar ao neno coa riqueza da experiencia". Ann Lewin, directora do Museo dos Nenos (Washington).
INSPIRACIÓN: "O primeiro deber do científico e imaxinar.....incluso delirar, xa que de cando en vez do delirio proceden as ideas xeniais"
INVENTOS: "Eu non fixen nada por accidente, nin tampouco foron asi as miñas inveccións; elas viñeron polo traballo". Thomas Alva Edison.

Como vedes temos moitas ferramentas, e serias para darlle un volteo as nosas clases de Ciencias, para que os nosos alumnos e alumnas non as rexeites e sexamos un recuncho so para certas personaxes "raras", serias, meticulosas, cuadriculadas e con bata e pelo branco.

Aqui vai o video, xa me comentaredes:

Temos un Cerebro Plástico

2009-11-06T16:51:00.001+01:00

Así de alucinado quedei cando escoitei a frase do título, vendo o penúltimo programa de Redes de Eduardo Punsent, onde entrevistaba a Sarah-Jayne Blakemore; pero vaiamos por partes.
O interés polo noso cerebro se remonta moitos séculos atrás, pero realmente que investigou concienzudamente sobre as células que o corforman foi o noso único Premio Nobel: Santiago Ramón y Cajal, que verificou as propostas da Teoria celular, tamen para as neuronas e o tecido nervioso. O seu traballo é un legado magnífico, pero as cousas cambiaron moitísmo dende entonces, e hoxe sabemos como funcionan realmente o noso sistema nervioso: cada neurona ten unha zona inicial e outra terminal, a primeira chámase dendritas e as segundas botón terminal. Entre o botón terminal dunha neurona e a dendrita da seguinte existe un espazo chamnado "Sinapse"onde se liberan os neurotransmisores que son as substancias químicas encargadas de provocar o impulso nervioso na seguinte neurona.
Tan importantes on estes neurotransmisores que, se quedan bloqueados por outras substancias, ou ben producense en baixas cantidades provocan enfermidades tan coñecidas como son: ansiedade, depresión, autismo, enfermidade de Huntington. Algunhas dests substancias son: ácido acetilsalicílico, toxinas botulínicas, drogas alucinógenas, etc.
Coma sempre a tecnoloxía aplicada á ciencia sempre axuda na procura de novos descubrementos como é o caso da "Tomografía Axial Computerizada" ou TAC, que nos permite ter unha visión maís real do que ocurre no noso cerebro, observando zonas de moitas mais activade e zonas de máis baixa actividade, o lóbulo dereito, o lóbulo esquerdo, a zona do hipocampo, etc... Un dato curioso: a revista "Science", aventuraba que no 2009 a neurociencia seria a rama científica que depararía maiores descubrementos, e desterraría algún mitos sobre o noso cerebro, que moitos de nós, incluídos algúns profesores e profesoras diríamos que son certos:

So utilizamos o dez por cento do noso cerebro.

Existen diferentes clases de intelixencia.

O lado esquerdo do cerebro xestiona o pensamento racional e o dereito o emocional, etc...

Mentres os avances en biomediciña pasan moi rápido do laboratorio á clínica, os avances en neurociencia tardan décadas en chegar ás rúas e as aulas.

Un dos temas máis importantes neste intres e a función executiva, que non é mais que a colección de procesos mentais que son importantes para conseguir o control sobre un mesmo e a concentración nunha determinada tarefa. Ambas cousas son moi importante para a aprendizaxe. Moitas destes descubrementos son doados de aplicar na aula, incluso implican poucos cambios no xeito de ensinar:

A capacidade dos rapazes e rapazas para enfocar a atención e evitar as distraccións incrementanse considerablemente despois de trinta minutos de exercicios aeróbicos, polo que as clases de Educación Fisica deberian programarse antes de materias como Lingua ou Matemáticas.

Escoitar a música favorita, ou calquera outra cousa que guste, como ler novelas de terror ou de ciencia ficción, inflúe positivamente na capacidade de concentración, polo que programar audicións e sesións de lectura libres axudarían a aprendizaxe.

Os rasgos xenéticos tamén inflúen: os nenos e nenas cunha mutación no xen COMT e producen menos dopamina (hormona que actúa como neurotransmisor9 co resto mostra unha maior capacidade para concentrarse e responden mellor aos coidados paternos.....os pais tamén temos que poñernos as pilas.

No video esta neurocientífica: Sarah-Jayne Blakemore, nos explica entre otras cosas que: E canto ao desenvolvemento cerebral a madurez non chega ata os 20, ou incluso 30 anos; que observando como os demáis fan certas cousas e imitándoo, certas zonas do cerebro desenvolvense maís e medra (en volume); que na nosa vida temos certas etapas criticas (como o caso da adolescencia) onde somos máis sensibles a ese desenvolvemento cerebral, etc...

Eu me quedaría con dúas frases:

Entrena o teu cerebro e cambia a túa mente.

Seria moi útil ensinar aos xoves no instituto como de desenvolve o seu cerebro

Para investigar:

http://www.bris.ac.uk/education/research/networks/nenet

http://www.nsf.gov/index.jsp

http://www.dom2009.de/index.html

Claves para estudar máis e mellor!

2009-10-29T11:39:00.000+01:00

Un Repaso as Técnicas de Estudo máis efectivas.

Ensinar a aprender. Esta frase tan repetida polos educadores e educadoras é, polo incrible que pareza, a materia pendente do actual sistema educativo e a razón fundamental pola que un de cada catro alumnos e alumnas quedase sen o título da ESO. O curioso é que, segundo demostran estudos recentes sobre o tema, o alumnado están convencido de que dominan as técnicas de estudo: saben subliñar, saben facer esquemas, saben o que son as regras mnemotécnicas....ou alomenos iso din. Pero logo, na práctica, non aplican estas estratexias ás distintas materias de estudo. E isto o constata o profesorado que, en ocasións, ante os resultados obtidos nos exames, chegan a dicir: "Non entenderon nada". Quizais habería que dar un paso máis, e cada profesor e profesora na súa materia debería isistir en cómo enfrontarse a ela. Vos propoño unhas ideas para sacarlles o máximo partido en catro pasos (que desenvolverei noutras entradas):

Atopa o teu método: non hai un único método de estudo, pero sí uns maís eficazes ca outros. Seguro que cando estudas utilizas un, pero...estás seguro de que é o mellor?, en que cres que podes cambialo para obter máis rendimento co mesmo esforzo?

Aprender a Memorizar: nos últimos anos, a memoria veuse algo desacreditada por lembrarnos a aprendizaxe mecánica e as veces abusivo doutras épocas. Sen embargo, a memoria hai que exercitala, e dende logo no podemos prescindir dela. A diferenza da memoria mecánica ou repetitiva, a memoria comprensiva relaciona a información nova coa que xa se tiña, facilitando a aprendizaxe significativa ou "con sentido". Para conseguilo probaremos a seguir un decálogo da memoria que explicarei noutra entrada.

Reláxate: a amsiedade, o nerviosismo ou a agustia que as veces che produce o ritmo escolar vaite facer máis difícil atender na clase ou concentrare nos estudos. Para conseguilo faremos unhas pequenas prácticas de relaxación coma nas que faciamos nas titorías.

Prepárate para os exames:o mellor estudante pode obter menos nota da que se merece por unha mala estratexia á hora de enfrontarse a un exame. E é que son moitos os aspectos que hai que coidar: antes do exame; durante o exame; despois do exame.

E a pregunta típica que me fan sempre: é boa a música para estudar? Vos deixo este pequeno video que o explica perfectamente.

As Nosas Nais axúndannos a adelgazar!!!

2009-10-25T13:48:00.000+01:00

Como todos e todas sabemos as nosas nais son unha peza clave nas nosas vidas, e na nosa sociedade, aínda que coa incorporación ao mundo do traballo, os pais imos retomando parte desa peza clave, xa era hora; pero o interesante de todo isto e a noticia aparecida no xornal da "Voz de Galicia" do mércores 21 de outubro deste ano, na contraportada, como se isa notica fose algo menos importante para os lectores e lectoras, que di so seguinte:"Un estudo di que a obesidade tamén está relacionada dos xenes.....maternos"A investigación coordinada dende Galiza levouse a cabo en Cataluña.

Eu destacaría moitos ideas interesante, e irei por partes:

Como sabedes as nosas unidades funcionais e morfolóxicas da vida son as nosas células, e dentro delas hai unha serie de estructuras macromoleculares, chamadas orgánulos celulares, entre os cales atópasnse as Mitocondrias, con estrutura complexa, ADN propio e encargadas da respiración celular, e dicir, veñen a ser como centrales térmicas que empregan combustible (glicosa, na maior parte) e a transforman en grandes cantidades de moléculaas enerxéticas ATP, que son utilizadas nas diferentes funcións vitais da célula (metabolismo, biosíntese de moléculas, reproducción, etc...)

Estes orgánulos teñen moita similitude coas bacterias, máis ben arqueobacterias, que apareceron na Terra hai millóns de anos e que segundo a Teoría endosimbionte da bióloga Lyn Margullis, as mitocondrias foron antigas bacterias engulidas por protocélulas nas que se estableceu unha relación de beneficio mútuo, orixinando as células actuais. O ADN mitocondrial é moito máis sinxelo co que se atopa no núcleo das células, e de ahí o interse dos científicos para estudalo e manipulalo, de tal xeito que descubriuse que este orgánulo é transmitido polos óvulos das nais na fecundación. Descubríronse xenes dese ADN que provoca enfermidades, pero tamén, como di esta noticia, xenes que interveñen de xeito positivo na obesidade; é dicir cantas máis mitocondrias herdemos das nosas nais máis posibilidades de non ser obeso ou obesa.

Destacaría ademáis o xeito de traballo actual da ciencia e dos científicos e científicas , como sempre lles digo aos meu alumnado, a importancia do traballo grupal, de coordinarse, de chegar a acordos, e que trasladado a outros ámbitos da nosa sociedade sería un moi bo exemplo, non si?. Ese traballo foi realizado por investigadores e investigadoras do Centro de Investigación Biomédica en Rede-Fisiopatoloxía da Obesidade e a Nutrición (ciberobn), que coordina dende Santiago de Compostela o doutor "Felipe Casanueva"....."o xenoma mitocondrial actúa como unha máquina de queimar graxas".

E por último, e como ben sabemos os biólogos o efecto do ambiente ou Fenotipo, se a isto lle engadimos unha dieta saúdable, e exercicio físico axeitado, os resultado serán moi beneficiosos para boa parte da poboación, sobre todo os cativos e cativas, onde está aumentando de xeito alarmante o sobrepeso e a obesidade.´

De que xeito poderiase incrementar o número de mitocondrias?, Intervendrá a industria farmaceutica para producir fármacos que actúen no incremento desa carga xenética?

O que si podemos facer todos e prestar máis atención á nosa dieta e adicar un pouquiño máis de tempo a realizar algún tipo de exercicio físico de xeito regular...

A Investigación na Galiza

2009-10-19T15:09:00.001+02:00

Sempre me gustou ler o xornal, e dende que son profesor e traballo co meu alumnado os xornais na aula, aínda máis. Tiña un recorte do "Faro de Vigo" do xoves 15 de outubro do 2009; e onte na manifestación "Queremos Galego" en Santiago, entregáronme "Galicia Hoxe", e adicaba na sección de Lecer "O personaxe", ao noso coñecido xenetista galego "Angel Carracedo".

Coñecinno persoalmente no curso de postgrao que fixen do proxecto "Climántica", e vos podo dicir que é unha persoa moi cercana e afable, en fin de andar por casa.

Nado en Santa comba, licenciouse en mediciña en 1978 e catro anos despois obtivo o doutorado, realizou máis de 300 publicacións, a maioria delas en revistas internacionais na área da xenética forense; ademáis de en España, tamén formouse en Suecia, EEUU, e outros países de América, Asia e mais Europa.

É actualmente catedrático de mediciña legal da Universidade de Santiago de Compostela e destaco polo seu traballo investigador no campo da bioloxía molecular, unha especialidade na que é pioneiro e que lle permitiu crear pautas e modelos de actuación que hoxe en día se aplican a escala internacional.

No Instituto de mediciña legal que el dirixe traballan varios grupos de investigación, un deles con 80 investigadores e investigadoras entgregados ao estudo da innovación e aplicación de técnicas de identificación de ADN e proteínas nas mostras forenses..."Teño xente boísima no meu grupo e as cousas non están ben. Dos 80 que podemos ser en total, uns 30 son investigadores e investigadoras cunha carreira que poderiamos definir como estable", explica Carracedo.

Os tentáculos da crise económica non distingue entre grandes, medianos e pequnos productores. "A nos xa non está afectando e en estruturas de investigación que son claves no noso traballo diario. Me refiro ao Ciber (un centro en red sobre enfermidades raras, para entendernos). Neste proxecto nos pediron que recortasemos un 30% de persoal .Pero o que considero máis grave, por que ocupa gran parte do noso tempo e das nosas mmiras, son os problemas que sofre o Centro Nacional de Xenotipado, que é a grande plataforma de xenoma en España. Gran parte da súa actividade destiase a este centro, para o que traballamos en colaboración co Universidade e a Consellería de Sanidade. Este centro quedarase sen fondos a partires de marzo do ano que ven, e se non se buscan alternativas perderase un potencial enorme da comunidade científica Galega e Española no mundo.

Con todo este curriculum é posible semellante recorte?
Que posibles repercusións sociais poderían acadar?
Que terán que facer os vellos e novos investigadores? Fuxir como hai anos?

Por que "Ollo de Sapo"?

2009-10-17T20:41:00.000+02:00

Pois do xeito máis sinxelo, como profesor de ensino secundario e bacharelato, e ademáis licenciado en bioloxía, sempre me apaixou a xeoloxía; de feito son o "Xeólogo" do meu colexio; e que nome tan especial coma o deste gneis glandular tan característico da nosa terra, ca cal me identifico moitísimo.

Galiza está comprendida entre dous sectores da cadea hercínica: a zona asturoccidental e a zona centro-ibérica. Así, a Galiza occidental e central etá formada por rochas intensamente metamorfizadas e por granitos, mentres ca oriental e rica en xistos e lousas, que son as rochas menos metamorfizadas.

As rochas máis antigas son as rochas ultrametamórficas, denominadas complexos catazonais. Atópanse no cabo Ortegal, en Ordes e en Lalín, e se formaron no Precámbrico. Tamén atribuíronse a esta idade a unha serie de gneises glandulares (os chamados "ollos de sapo") que ocupan unha franxa que parte do norte de Lugo (illa Coelleira), atravesa O Barqeuiro, Guitiriz e Monforte de Lemos, ata chegar a Sanabria, en Zamora. No mapa adxunto podédelo ver de cor gris:

Como dixen a zona Asturoccidental-leonesa está formada principalmente por materiais do Paleozoico inferior (Cámbrico, Silúrico e Devónico) e precámbricos (principalmente metamórficos). Unha das rochas máis comúns desta zona é un tipo de gneis glandular moi peculiar, denominado "Ollo de Sapo", caracterizado por ter grandes cristais de ortosa, e as micas biotita e moscovita dan a linearidade características, con bandas claras e bandas obscuras: