Unha Actividade case Perfecta.....A Webquest

Cando temos que traballar uns contidos determinados co noso alumnado, sempre intentamos ir plantexando actividades que lles permita ir asimilando, os conceptos, facelos seus e ademáis motivalos e familiarizalos na construción da Ciencia. Ademáis de acadar uns obxectivos determinado deveremos desenvolver unhas competencias básicas, que lles serva para aplicalo na súa vida diaria ou polo menos que lles dea unha perspectiva real e actual dos contidos.

Como sabedes, decidín este curso 2010/2011 adicarme a preparar as seguintes Oposicións de Ensino Secundario (se as convocan, claro); e ademaís de estudar os 75 Temas propostos teño que ir facendo cursos homologables (os on-line son os máis prácticos) para que me puntúen nos méritos (áta un máximo de 6 puntos). O último que fixen era sobre as Webquest, e resutoume bastante interesante, xa non so para o anteriormente dito, senón pensando no meu futuro alumnado. Nunha so actividade, podo conseguir traballar os contidos conceptuais, procedimentais e actitudinais, e ademáis ir desenvolvendo moitas das competencias básicas (a propia da miña materia: competencia no coñecemento e a interación co mundo físico), como a matemática, o tratamento da información e a competencia dixital, a social e cidadá, a artística, aprender a aprender e a da iniciativa persoal....en definitiva como di no título: unha actividade case perfecta.As Webquest foron creadas por Bernie Dodge e Tom March en 1995 da Universidade de San Diego, e as definiron como "Actividade de clase, de búsqueda orientada e controlada, de información, asentados nos principios construtivistas da aprendizaxe". Presenta unha estrutura coma a que tedes a continuación:

E para non ter que ir explicando cada unha das súas partes, expoñerei a continuación a que presentei eu, e xa me comentaredes a vosa opinión.....

VOLCÁNS EN ERUPCIÓN

INTRODUCCIÓN
Os volcáns parecer exercer sobre a especie humana unha estraña mestura de atracción e temor. A súa peligrosidade e numerosas víctimas que causan xustificas esta alarma. Por outra banda existen poucos espectáculos de maior beleza e grandiosidade coma algunhas erupcións volcánicas.Unha erupción volcánica nos suxire moitas interrogantes:

• Que fai espertar a un volcán
• Como se pode saber se un volcán está apagado?


• De onde procede o material quente que expulsa?
• Que importancia teñen os volcáns coma formadores de rochas?
• Pódese predicir a erupción dun volcan?
• De que xeito un volcán poder paralizar a actividade aérea dun país?

TAREFAS
Debedes de buscar información e imaxes, en Internet ou enciclopedias multimedia, sobre os volcáns e elaborar tres documentos:

1. Un trabllo documental que deberedes facer con axuda do procesador de textos e as ferramentas de debuxo que o acomañan.
2. O segundo será unha redacción (tamén co procesador de textos) de xeito individual.
3. Para rematar demostraredes as vosas habilidades informáticas e creativas na elaboración dunha presentación multimedia.
   

PROCESO

• En grupos de dous alumnos/as: 1º confecionaredes un traballo documental escrito no que deberá aparecer, como mínimo un debuxo coa estrutura dun volcán, e na que se respondan as seguintes cuestións: Que entendes por edificio volcánico?, Que son as caldeiras?, Que outras formas volcánicas poden existir?. 2º Engadir ao traballo anterior, coa axuda das ferramentas de debuxo que inclúe o procesador, un esquema cos factores de que depende o tipo de actividade volcánica.


• Traballo individual: realizade un esquema ou cadro de dobre entrada no que mostres os tipos de materiais que expulsan os volcáns e os tipos de rochas que orixinan.


• En grupos de 4 alumnos/as: realizar unha presentación de 8 diapositivas como máximo na que aparezan imaxes acompañadas de texto explicativo sobre o "Risco volcánico".

O Susurro do noso Planeta

Unha das pasaxes máis interesantes da historia da ciencia é o longo e conflictivo proceso seguido para coñecer a idade da Terra. Foi un proceso no que se viron implicadas ideoloxías, crenzas relixiosas e coñecementos científicos, e non resultou fácil diferenzar unhas doutros.

Sempre houbo resistencia a aceptar as ideas que desprazaban a especie humana da posición central. Ocorreu coa teoria de Copérnico e Galileo, segundo a cal a Terra non era o centro do universo. Non menos custoso resultou admitir que case toda a historia do noso planeta transcorrera sen persoas que o habitasen.

A Terra é inmensamente antiga e a especie humana acaba de chegar, pero temos a "inquetante" capacidade de transformalo todo, moitas veces de xeito irreversíbel.

As pegadas xeolóxicas son un patrimonio de todos/as nós; e quizáis o documental "Flysch, el susurro de las rocas", dirixido polo xeólogo Asier Hilario e o cineasta Alberto J.Gorritiberea e que se presentou á comunidade científica no 2010 na sa central do CSIC e na Universidade de California, nos faga reflexionar sobre a importanica de conservar o noso patrimonio xeolóxico.

• Que tipo de pegadas presentan as rochas do pasado do noso planeta?
• De que xeito podemos preservar este legado xeolóxico?
• Coñecedes en Galiza algún lugar xeolóxicamente interesante?

O podemos visionar enteiro dende a páxina de rtve: Los documentales de Cultural.es

As Manifestacións da Dinámica Terrestre

O grupo de investigadores partiu dende o Hotel Ossidiana da pequena cidade de San Vicenzo a primeiras horas da tarde. Tras catro horas de duro ascenso, coroaron o cumio do Stromboli. Dende alí apreciábase o cráter fumeante do volcán e unha magnífica vista de toda a illa. Incluso se divisaban Sicilia e Calabria.
Escurecía cando, de súpeto, unha explosión arrepiou a todo o mundo. O aire impregnouse dun intenso olor a xofre e o cráter iluminouse dunha cor vermella viva.
-Magnífico espectáculo!- berrou emocionado o profesor Rossi-. A doutora Lardelli, do Instituto de Xeofísica, comentoume que esperaba unha erupción dun momento a outro, xa que nas últimas semanas se produciran numerosos sismos-engadiu.
-Imaxino que estaredes relacionando a orixe dos volcáns e dos terremotos desta rexión do sur de Italia cun bordo converxente de placas. Pero a ver quen me explica por que as rochas que estes días atrás ovservamos nas montañas de Sicilia e de Calabria estaban fracturadas e pregadas?- Inquiriu o profesor.
Observade a seguinte presentación de fotos e contestade tanto a pregunta do profesor Rossi, coma ás seguintes:

• Recoñecedes algunhas das fotografías? Con que estruturas xeolóxicas as asociarías?
• Como se producen as fracturas e as dobras das rochas?
• Saberías explicar cal é a orixe dos movementos sísmicos?
• De que factores depende o tipo de erupción dun volcán?
• Que relación existe entre a orixe das montañas e os medios sedimentarios mariños?

Como estudar Ciencias da Natureza?

O Primeiro, a Curiosidade.
As Ciencias non tratan dos fenómenos estraños afastados da realidade cotiá. Polo contrario, estudan todo oque sucede ó redor de nós. Cousas tan cotiás coma o vento, a chuvia, a nosa alimentación, as estacións e outros moitos fenómenos que son moi comúns (aínda que poden non ser sinxelos).
Ás veces, as mesmas leis científicas que nos permiten explicar por qué cae unha pelota ó chan, serven para comprender por qué o planeta anano Plutón sira ó redor do Sol.
Por iso, estudar Ciencias non é dificil. Moitos dos feitos e conceptos que lemos nos libros podémolos observar nós mesmos. Só temos que pór algo da nosa parte: a curiosidade.
Tódolos grandes científicos e científicas foron persoas curiosas. Galileo, por exemplo, estaba tan fascinado cos astros que inventou o telescopio, instrumento que serviu para observalos mellor e facer grandes descubrementos. A zoóloga Dian Fossey soportou unhas condicións moi duras en África para poder estudar a vida dos gorilas de montaña. A curiosidade destas persoas beneficiounos a todos e todas, porque nos permitiu ampliar o noso coñecemento do mundo e do universo.
É importante que observemos con curiosidade o noso mundo e o que nel acontece e que intentemos atopar a parte da Ciencia que hai na nosa vida cotiá. Isto axudarnos a comprender moito mellor os contidos de Ciencias.




Empezemos agora mesmo a recoñecer a Ciencia na nosa vida.
Pensemos en cousas que nos sucedesen hoxe e que teñan algo que ver coa Ciencia. Non temos por que esforzarnos moito, e buscar cousas moi especiais, senón cousas cotiás: a dixestión, andar, estudar, ver, o latexo do noso corazón.....

Osmosis V5

View more presentations from Joaquin Sevilla.

Que necesitamos para estudar Ciencias?
Tódalas materias da E.S.O. requiren que aprendas unha serie de habilidades ou desdtrezas. En Ciencias, ademais de estudar moitos conceptos, imos traballar as seguintes destrezas:

• Comprender os textos. Ler non é o mesmo que comprender. Todos e todas sabemos ler porque nos aprenderon de pequenos. Pero comprender o que lemos é máis dificil. Cando lemos un texto científico, temos que entender o que di, asimilar os conceptos, distinguir o importante do accesorio, idenficar os exemplos, etc...
  
• Realizar e interpretar gráficos.En Ciencias utilizamos gráficos con moita frecuencia: para comparar dúas magnitudes, para establecer relacións, para observar cómo algo varía ó longo do tempo...Poden ser gráficos de barras, de liñas, de sectores, etc.


• Aplicar coñecementos e destrezas doutras áreas. Imos precisar aplicar o que estemos aprendendo noutras materias. Por exemplo, necesitaremos ler mapas e realizar cálculos sinxelos.


• Realizar e interpretar esquemas e resumos. Un pequeno esquema ou resumo serven para organizar os conceptos.

Os sete puntos clave para estudar con máis eficacia.

1. Traballar día a día. É mellor estuda un pouco cada día ca facer un grande esforzo o día antes dun exame.


2. Facer unha lista das nosas dúbidas. Escribir todo o que non comprendamos. Tratar de aclaralo usando enciclopedias, diccionarios, internet ou preguntándolle ó teu profesor ou profesora.
   
3. Facer resumos, cadros e esquemas. Seranos moi útiles para lembrar os contidos.


4. Coidar as condicións ambientais. Manter sempre a nosa mesa ordenada. Sentar cas costas apoiadas no respaldo da cadira e os pés no chan. Asegurarnos de ter luz dende a esquerda (ou desde a dereita, se somos zurdos).


5. Facer descansos regulares. se estamos máis dunha hora estudando, descansar uns dez minutos cada hora. Isto é importante se traballas cun ordenador.


6. Non estudar de noite. O noso corpo prepárase para descansar e o rendemento intelectual é moito máis baixo.


7. Colaborar cos profesores e profesoras. Pedrilles axuda e escoitar os seus consellos. Eles e elas son a principal ferramenta de aprendizaxe.
   

As Pegadas de.....Xynthia.

O 27 de Febreiro un ciclón extratopical chegou ata Galiza: Xynthia, pero esta vez os dispositivos de prevención estaban listos, e aínda que nos medios de comunicación dicíase que podería ser moito máis forte que o tivo lugar en Xaneiro do 2009: o Klaus, a realidade e que agás no sur da comunidade no resto do pais actuou coma unha borrasca maís.
Estes ciclóns formanse en latitudes medias debido a diferenza de temperaturas entre as masas de aire preto do mar e as que están por encima, a diferenza dos furacáns tropicais nos que interveñen as temperaturas elevadas das augas mariñas (por riba dos 33ºC).
O que máis me sorprendeu de todo isto e o nome que recibiu dende os medios de comunicación: "Cicloxénese Explosiva", e que polo visto provén da traducción do Inglés (que soen ser moi conceptuais estes ingleses) e que indica a formación dunha borrasca moi profunda nun tempo moi rápido e cun movemento extraordinario, o que fai moitas veces impresibel o seu comportamento, sobre todo cando toca terra.
Fixádevos na secuencia de imaxes que ian colgando en Meteogalicia cada certo tempo:




Aínda que a realidade na metade norte de Galicia non foi como predician as alertas, na metade sur si, e superáronse os 140 km/h, refachos furacanados. Percorreu as Rias Baixas por todo o litoral e na Ría de Arousa meteuse terra adentro pasando por Santiago de Compostela cara a Ferrolterra e costa de Lugo para logo sumirse no mar Cantábrico, onde reactivouse para impactar fortemente na costa Francesa provocando entre outros fenómenos, subidas desproporcionadas das mareas que asolagaron moitas cidades; esto é o que non se prevía, e é unha das características deste ciclóns, que nalgunhas películas lle chaman "Tormentas Perfectas".


No seguinte mapa do Faro de Vigo, aprecianse a magnitude dos refachos de vento alcanzados

Para min dende logo foi toda unha experiencia, que vivin, seguíndoa cada certo tempo, analizando a información, observando o fenómeno, etc; e aínda algúns aventúranse a dicir que estes fenómenos estanse a producir moita máis a miudo do normal, e que quizais débase aos efectos do Cambio Climático, eu lembro que de pequeno invernos coma este con vendavais (que era como se chamaban) era algo constante, e habera que analizalo con máis calma e máis datos.

• Fontes: Faro de Vigo, Meteogalica, Wikipedia.

My Father´s Garden.....Macro en Movemento

As veces non deixas de sorprenderte co traballo tan ben feito, tan meticuloso, con tanta delicadeza de certas persoas que saben apreciar no máis pequeno grandes marabillas. A través do blogue Mangas Verdes atopo esta marabilla: My Father´s Garden, feito por Mirko Faienza. Su carrera comezou hai uns dez anos en Italia, e máis concretamente na súa Bologna natal, e polo que se pode observar do seu traballo, e polo que di na súa paxina, pon moita paixón en todo o que fai.
Neste pequeno xardin, hai de todo: plantas, pedras, auga, e sobre todo moita vida; gravada cunha Panasonic 500 e un obxetivo Fujinon 17×7.6 HD. Como Biólogo e profesor non podía pasar por alto non deixar unha pegada no meu blogue para que a disfrutásemos.....

My Father's Garden from Mirko Faienza on Vimeo.

Elaboramos un Proxecto?

Esa foi a pregunta que lle fixen ao meu alumnado de Segundo da ESO, e a continuación as diversas contestacións deles: Pero Ramón que é un proxecto? E de que tema imos facer o Proxecto? Canto vai durar?. Eu levaba tempo estudando e lendo sobre competencias básicas, proxectos educativos e decidí levalo a cabo. O tema o tiña claro: A Biodiversidade, xa que este ano 2M10 se lle adxudicou dende a ONU a celebración deste evento. Pensei ademáis que os temas deste trimestre que nos quedaban por ver eran "As Funcións dos Seres Vivos", e "Os Ecosistemas", que están intimamente relacionados coa Biodiversidade......Pois Adiante.
Pero vaiamos por partes, primeiro temos:

• O Proxecto Educativo: este método foi elaborado por Kipatrick, representante da escola progresiva Americana de principios do século XX, que defende o experimentalismo e a utilización dos interese do alumnado na práctica educativa; polo tanto os proxectos son un método de traballo, son unha das respostas que pode dar o profesorado á necesidade do organizar os contidos na escola dende unha perspectiva intgegradora, creando unhas condicións de aprendizaxe que permitan garantir a comunicación e o intercambio nun proceso de aprendizaxe autónomo e compartido. Son un xeito de axudarlle ao alumnado a organizar o seu pensamento recolendo o seu interese e a súa curiosidade. Dun xeito resumido os pasos a seguir serían os seguintes:

1. Estudo de ideas previas .....................que sabemos? Mediante unha chuvia de ideas, a pirámide invertida, fotoproblema, ... De seguido categorizamos todas as ideas por temas a desenvolver.



2. Índice e guión da investigación.......... que queremos saber? Elaboramos un índice de preguntas.



3. Fontes para a investigación................onde atopamos a información? Na casa, enciclopedias, internet...



4. Organización da investigación............como nos organizamos? Grupos, postas en común...



5. Traballo coa información....................que facemos coa información que temos? Este é o paso clave na selección e procesamento da información, traballando mapas conceptuais, mapas mentais, gráficos, esquemas, resumos.... Logo deben comunicarse os resultados xa de xeito oral (exposición oral, debates, conferencias...) xa en soportes de escritura tal como un mural, reportaxe gráfica, presentación multimedia, etc.



6. Avaliación, síntese e conclusións.......como resultou todo? Debate, comparamos cos coñecementos previos, valoramos a aprendizaxe.

Aquí vos deixo unha presentanción de Azucena Arias Correa, que participou na elaboración do Libro "O Traballo por Proxectos", editado pola Xunta de Galiza.

E a continuación temos o Tema elixido:

• Biodiversidade: é prácticamente imposible saber cantas especies de seres vivos diferentes existen no noso planeta. Actualmente hai máis de dous millóns de especies clasificadas, pero pénsase que o número das que snon se coñecen é aínda maior, e que pode chega ata cen millóns. O Termo biodiversidades, acuñado en 1888 por Edward Wilson, agrupa todo estee conxunto de seres vivos. A Biodiverisdade é unha das maiores e máis importantes riquezas que existen. Descubrir novos espazos habitados por especies descoñecidas é sempre unha das mellores noticias que podemos ler.

Nestes intres xa colocamos no Mural as ideas previas, e agora nos queda decidir o Guión que seguiremos......Xa vos irei contanto.

Fontes:

• Portal das Nacións Unidas: http://www.cbd.int/2010/welcome/

• ONG Belga sobre Feitos cientificos: http://www.greenfacts.org/es/index.htm

• Fundación Española sobre Biodiversidade: http://www.fundacion-biodiversidad.es/

• Base de Datos sobre biodiversidade con participación cidadá: http://www.biodiversidadvirtual.com/